Một bảng thành phần nêu tên hoạt chất, nhưng không nói lượng hoạt chất đó thực sự đi được tới lớp da cần đến. Khoảng cách giữa hai điều này là nội dung của ngành sinh khả dụng qua da, và nó giải thích vì sao cùng một chất ở hai dạng bào chế lại cho kết quả đo khác nhau.

Bài này tóm tắt ba yếu tố được ghi nhận nhiều nhất trong tài liệu bình duyệt: cấu trúc hàng rào lớp sừng, khối lượng phân tử của hoạt chất, và vai trò của dung môi mang.

Hàng rào lớp sừng và quy tắc 500 Dalton

Lớp sừng dày khoảng 10–20 micromet, gồm các tế bào sừng hóa xếp trong nền lipid gian bào. Cấu trúc này tiến hóa để giữ nước lại bên trong và cản vật chất từ bên ngoài, nên mặc định nó cản luôn cả hoạt chất mỹ phẩm.

Bos và Meinardi (2000) tổng hợp dữ liệu thấm qua da và đề xuất một ngưỡng thực nghiệm: hầu như mọi hợp chất được ghi nhận đi qua da nguyên vẹn đều có khối lượng phân tử dưới 500 Dalton. Đây không phải một định luật vật lý, mà là một quy tắc kinh nghiệm — nhưng nó vẫn là mốc tham chiếu thường dùng khi đánh giá một công thức.

Hệ quả trực tiếp: một hoạt chất phân tử nhỏ có thể phát huy tác động ở lớp sâu hơn, còn một phân tử lớn phần lớn nằm lại trên bề mặt và tác động theo cơ chế khác.

Vì sao dạng tinh chất khác dạng kem

Tinh chất thường là hệ nước hoặc nước–glycol có tỷ lệ pha dầu thấp. Ít pha dầu nghĩa là ít vật liệu giữ hoạt chất lại trong công thức, nên hoạt chất tan trong nước có khuynh hướng phân bố lên bề mặt da nhanh hơn so với khi nằm trong nhũ tương đặc.

Đổi lại, kết cấu mỏng cũng nghĩa là ít thành phần khóa ẩm. Vì vậy tinh chất trong tài liệu thường được mô tả như bước đưa hoạt chất, còn bước giữ ẩm là việc của sản phẩm thoa sau — hai vai trò khác nhau, không thay thế nhau.

Polysaccharide nha đam: phân tử lớn, cơ chế khác

Hamman (2008) mô tả gel lá nha đam có thành phần hoạt chất chính là các polysaccharide mạch dài, trong đó acemannan có khối lượng phân tử ở thang hàng chục tới hàng trăm nghìn Dalton — vượt xa ngưỡng 500 Dalton nêu trên.

Điều này không có nghĩa nhóm chất đó vô nghĩa trên da. Nó có nghĩa cơ chế được ghi nhận nằm ở bề mặt: tạo màng giữ nước và hút ẩm, chứ không phải đi sâu vào lớp bì. Phân biệt hai cơ chế này là điểm mà mô tả sản phẩm hay nói quá.

Giới hạn của bằng chứng hiện có

Phần lớn số liệu thấm qua da đến từ mô hình da tách rời trong buồng khuếch tán Franz, tức điều kiện thử nghiệm chứ không phải da sống có tuần hoàn và tuyến bã. Kết quả vì vậy nên đọc như thứ tự so sánh giữa các công thức, không phải con số tuyệt đối cho từng người dùng.

Nội dung trên mang tính thông tin khoa học, không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn hoặc điều trị y khoa. Hãy trao đổi với bác sĩ da liễu nếu bạn có vấn đề da cần theo dõi.